Boekbespreking van 'De bandagist' van Marente de moor
Over de auteur
Marente de Moor ( Den Haag in1972) had in haar jeugd al een fascinatie voor Rusland. Op haar achttiende bezocht ze een jeugdkamp in de Sovjet-Unie. Ze studeerde af in de Slavische taal- en letterkunde en Oosteuropakunde en woonde tussen 1991 en 2001 acht jaar in Rusland, waar ze aan de theaterschool studeerde en als verslaggeefster werkte. Ze schreef columns voor De Groene Amsterdammer die in 1999 gebundeld werden uitgegeven als Peterburgse vertellingen. Bij terugkeer in Nederland werkte ze enkele jaren als redacteur voor Elsevier en HP/De Tijd. In de jaren daarna was ze vaste columniste voor Vrij Nederland en schreef ze artikelen en essays voor onder andere NRCHandelsblad.
In 2007 verscheen haar debuutroman. Haar tweede, in 2010 gepubliceerde, roman ‘De Nederlandse maagd’ werd in 2011 bekroond met de AKO Literatuurprijs en in 2014 met de Literatuurprijs van de Europese Unie. Deze werd in 16 talen vertaald en door grote kranten in Duitsland, Frankrijk en de Verenigde Staten zeer enthousiast besproken. Ook haar volgende romans werden bekroond en in vele talen vertaald. In 2025 werd haar laatste roman ‘De Bandagist’ lovend besproken door de Nederlandse pers en met 5 sterren bekroond door NRCHandelsblad, Elsevier Weekblad en de Limburger. De Volkskrant riep het boek uit tot beste boek van 2025.
Een indrukwekkende biografie: lovende recensies en veel prijzen. Marente is daarnaast de dochter van Margriet de Moor, waar ik in het verleden met veel plezier boeken van heb gelezen. Het onderwerp van de roman ‘De Bandagist’, de generatiekloof tussen de Babyboomers en de gen Z aan de hand van de woningnoodsituatie in Amsterdam, sprak me ook zeer aan. Dat boek wil ik lezen dacht ik en ik was blij dat het in onze boekenclub verkozen werd. Enthousiast ben ik met lezen begonnen.
Lastig bij het voorbereiden van deze inleiding is geweest, dat mijn aanvankelijke enthousiasme niet is gebleven. Ik deel het enthousiasme van de recensenten niet. Wat kan ik jullie dan nu vertellen en hoe bewaar ik mijn neutraliteit enigszins? Ik dacht, ik ga op zoek naar informatie over Marente! Ik heb verschillende interviews op YouTube naar aanleiding van het verschijnen van haar boeken bekeken.
Zeer terughoudend bleek Marente te zijn over het geven van informatie over haar persoonlijk leven. Haar moeder Margriet de Moor noemt ze niet. Mannen waarop ze verliefd werd, zijn allang overleden, zegt ze. Ze heeft een hond. Ze is van Amsterdam naar Limburg verhuisd. Ze vertelt dat ze van jongs af aan slecht ziet en dat de zintuigen geur en smaak heel belangrijk voor haar zijn. En eten en koken ook. Olfactory brain. Ze heeft een zeer rijke verbeelding, wat ze soms lastig vindt. Ze koestert haar verstrooidheid. Haar boeken zijn niet autobiografisch. Een boek begint voor Marente met een “rumoertje”, een beeld of een stukje tekst, dat haar treft en bijblijft. Ze heeft geen vast plan. Verschillende verhaallijnen mogen naast elkaar bestaan. Ze heeft absoluut niet als doel dat lezers zich in haar verhaal moeten kunnen herkennen. Ze herkent zich er zelf ook niet in. Een boek schrijft ze in afzondering. Ze laat niemand meelezen en ze heeft ook geen redacteur. Ze wil geen beïnvloeding. Schrijven als spelen, zoals een kind iets maakt. Het hoeft niet te lijken. Lekker zitten klungelen, daar vertrouwt ze op, ze delft het verhaal op. Het ene boek hoeft niet op het andere boek te lijken.
Over het boek
En nu het boek ‘De bandagist’. Hoofdpersoon Joost, eind twintiger, die aan het conservatorium studeerde, maar daar mede door de coronacrisis vastliep en daarom maar “de zorg” inging, houdt zich bezig met het zwachtelen van de stinkende en soms half rottende, oedeme benen van oude, vaak wat verwarde, niet zelden welgestelde grachtengordelbewoners. Die hele generatie lijkt ( in het boek althans) langzaam weg te kwijnen te midden van een overvloed aan verouderde bezittingen en boeken. De generatie van Joost kampt juist met geldgebrek, kan geen woonruimte krijgen en ontbreekt het aan nuttige relaties. De uitgedunde Boomergeneratie blijkt belezen, cultureel gevormd en in staat tot geconcentreerde kennisopname. Maar wat heeft die generatie nu uiteindelijk achtergelaten? Een wereld in verval net als zijzelf? En wat brengt de nieuwe generatie?
De confrontatie tussen de generaties levert jammer genoeg geen diepe inzichten op. Van te voren had ik me verheugd op de uitwerking van dit thema. Maar in het boek van de Moor krijgt fantasie meer en meer de overhand, het verhaal waaiert alle kanten op, met een bizar einde als toetje. Zoals ze in een interview zei, kunnen er verschillende verhaallijnen zijn en dat was in dit boek ook inderdaad zo. Ik heb me niet kunnen identificeren met de hoofdpersonen. Ze waren voor mij te vreemd of juist te karikaturaal. Voor Marente de Moor is identificatie absoluut niet noodzakelijk.
De beschrijvingen van de zieke benen zullen me, na het lezen van dit boek misschien het beste bijblijven. Indringend beschreven.
Een zin, die indruk heeft gemaakt: ‘Door het zwerven was ik een bescheten man geworden. Er is niets romantisch aan ontheemd raken in je eigen vaderland. Doe je dat over de grens, dan ben je een vrijgevochten kosmopoliet. Kom je van over de grens en vlucht je naar hier, dan voelen de mensen met je mee. Maar de inheemse zwerver is de loser, die het zich allemaal maar heeft laten overkomen, terwijl er juist zo veel moed voor nodig is om van de ene in de andere dag te vallen.’
Boekbespreking
We hadden dit boek gekozen vanwege de goede resencies en hoge beoordelingen. Helaas viel het verhaal erg tegen en heeft nog niet de helft van onze leesclub het boek uitgelezen. Mede daardoor hebben we geen beoordeling gegeven, maar er wel uitgebreid over gesproken.
We begrijpen niet hoe dit boek zulke hoge scores kan halen.
