Boekbespreking 'De instrumentalist' van Harriet Constable
Constable baseerde haar roman op het waargebeurde verhaal van Anna Maria della Pietà, een van de meest getalenteerde violistes van haar tijd. De schrijfster verweeft feit en fictie met elkaar. De research die Constable heeft gedaan is indrukwekkend. Ze schrijft met kennis van zaken over muziek én over de sociale structuren van het achttiende-eeuwse Venetië.
Ik beluisterde een engels interview met haar.
Wat ik eruit haalde is dat Harriet Constable opgroeide in een gezin met veel muziek; haar moeder is musicus, haar vader speelt piano, zelf speelt ze fluit en een broer saxofoon. Ze is journalist en filmmaker. Ze reisde veel en kwam op een gegeven moment in Venetië; daar raakte ze geboeid door het verhaal dat Vivaldi huispriester was in het Ospedale Della Pieta- een weeshuis voor gegoede meisjes en vondelingen.
De nonnen vingen ongewenste baby’s op die via een kleine nis in de muur werden afgegeven. Ze kregen onderdak en een muzikale opleiding en moesten zwaar huishoudelijk werk verrichten voordat ze werden uitgehuwelijkt of non werden. De meisjes gaven ook optredens. Het Figlie di Coro van Venetie werd beschouwd als het beste orkest van de republiek. In 1703 werd Vivaldi er benoemd tot vioolleraar. Priester, violist en componist was hij. Geboren in 1678. Hij werkte in het weeshuis 30 jaar en dirigeerde er het koor en een orkest. Hij werd de rode priester genoemd, omdat hij rood haar had. Hij werd levenslang geplaagd door astma.
Constable heeft veel research gedaan ; ook raakte ze geïnspireerd door de serie the queen’s gambit waarbij een meisje een soort protégé werd van een grootmeester -in dit geval was het schaken. Dit thema hield haar bezig en het feit dat in de 18 e eeuw de vrouwen zo ondergesneeuwd waren door de mannen - de gave van Anna Maria werd door Vivaldi niet naar voren gebracht. Ze staat nog steeds bekend als “leerling van”. Het is voor vrouwen bijna onmogelijk uit de schaduw te treden van de mannen. Vrouwen met uitzonderlijk talent worden gewist uit de geschiedenis. Voor Vivaldi was zij zijn sterpupil. Zijn muze. Ook kreeg zij een goede viool van hem. Ze vond in Venetië zelfs het gebouw terug -het weeshuis waar Anna Maria in opgroeide.
Ze is nu gestopt als journalist en volledig schrijfster geworden. Dit boek -haar debuut-werd erg goed ontvangen. Op de vraag of ze nu anders naar Vivaldi luistert zei ze het wel bijzonder te vinden nu ze weet te horen dat zijn stukken door deze meisjes werden uitgevoerd. Anna Maria is een sterke power vrouw die geen liefde heeft gekend. Mij viel haar erg op zichzelf gerichte gedrag op. Ze gaat echt voor zichzelf- maar was uiteindelijk ook een groot componist!
Ze is zeer ambitieus en meedogenloos. Vriendinnen worden aan de kant geschoven zodra ze haar carrière ook maar enigszins in de weg staan. Het is een obsessie voor haar om de beste en eerste violist te worden en maestro. Opmerkelijk is de synesthesie in het boek; Anna Maria componeert en ziet veel kleuren in de muziek langskomen. Ze denkt in kleur en geluid.
Harriet verklaart dat ze dit zo beschreef omdat zij zelf erg visueel is ingesteld. Als baby is zij door het gat in de muur van de Pieta geschoven -door een moeder die haar liefhad. Bij haar zat een kaartje met de tekst :ga maar lief kind ,weet dat je geliefd was en ook de andere helft van een speelkaart..Deze spelen een rol in het hele verhaal. We bespraken ook de docu over Kandinsky, die ook de eigenschap van synesthesie had.
Delft, 19 januari 2026
Boekbespreking
8 - Boeiend boek! Je waant je in Venetië. Ik las het in 1x uit. Heb me niet gestoord aan de wat matige schrijfstijl of vertaling? De geschiedenis vond ik heel boeiend.
6 – Een boeiend verhaal, wel met veel herhalingen. Geeft een goed beeld in de tijd waar vrouwen er eigenl;ijk niet toe doen. Door zich te ontwikkelen in de muziek konden meisjes in het muziekgezelschap worden toegelaten. Alleen zonder daar enige erkenning voor te krijgen.
7 – (Te) gemakkelijk leesbaar boek. Schrijfstijl vond ik te vlak en teveel hetzelfde. Personen kwamen daadoor niet echt tot leven. Verhaallijn was spannend en boek was ook informatief.
8 – Het is een boeiend boek. Door de beschrijvingen waan je je in Venetië. Hoe de ‘weesmeisjes’werden opgevangen, is heftig. Omdat de historische context waar is, maakt het tot een heftig, maar ook mooi en interessant boek. Ik heb het met plezier gelezen.
7 – De schrijfstijl vind ik niet fijn. Teveel herhalingen en de personages worden oppervlakkig neergezet. De historische inhoud vind ik wel boeiend. Heel bijzonder om te lezen hoe wezen in die tijd werden opgevangen in kloosters. Schrijnend om te lezen hoe meisjes en jonge vrouwen werden behandeld.
7 – Boeiende inhoud, hoe vrouwen ondergesneeuwd raakten. Vivaldi’s sterpupil komt tot leven. Goed beeld van die tijd. Had iets compacter beschreven kunnen worden. Het verschijnsel synesthesie komt er duidelijk in naar voren.
8,5 - 9 Ik heb 'De instrumentalist' met veel plezier gelezen en was soms tot tranen geroerd. Ik kan niet meer naar Vivaldi luisteren zonder aan dit boek te denken. Soms was het te mooi om waar te zijn. Dat laatste hoop ik dan maar.
